خلج نام قبیلهی قدیمی ترک و اسم ترکی آن (Halaç) حلچ است. برخی بر این باورند از ترکان هپتالیان هستند. یعنی در واقع شعبهای از یک قوم قدیمی ترک هستند که در سالهای ۵۵۵ میلادی تحت عنوان خولِس نامیده میشدند. محمود کاشغری در دیوان لغاتالترک، که در اواسط قرن پنجم هجری تألیف شده، در شرح لغت ترکمان خلجها را از اقوام ترکمن های اوغوز ساکن اویغورستان (سینکیانگ چین فعلی) میداند.
این قبیله از قرن چهارم در جنوب افغانستان بین سیستان و هند ساکن بودهاند و در اردوی غزنویان حضور قابل ملاحظه داشتند که اکثریت مورخین خلج ها را از نسل ترکان عزنویان میدانند، در نیمهٔ قرن هفتم میلادی دستهای از اقوام خلج و اوغوز از ترکستان آمدند و در سیستان و کابل ساکن شدند و گروهی از آنان در قرن هشتم میلادی در هندوستان سلسله خلجی را تأسیس نمودند که بروی سکههایآنها به رسم سایر قبایل ترک روی تاج پادشاه شکل گرگ که ما سمبول ترک میگویم ترسیم شده بود. البته خلجها بعد از اسلام نیز در هندوستان حکومتی به نام «سلسلهٔ خلجیان» تشکیل دادهاند. اوکنون ترکهای خلجها در افغانستان{ در ولایات های پکتیا، پکتیکاه، جلال آباد ، غزنی، لوگر اروزگان، نیم روز، کابل، میدان وردک و در شمال کشور} و در ایران منطقه بنام «خلجستان»، در هندوستان، پاکستان و کشور های آسای میانه ساکن استند که به زبان های مختلف{ ترکی خلجی، ترکی اویغوری، فارسی، پشتو، هندی و اردو } صحبت میکنند.
پروفسور عنایت الله شهرانی، بویژه مینورسکی و تعداد دیگر از مورخین استدلال میکنند و میگویند که غلجای ها از همین نسل ترکان خلجی استند. به نوشتۀ مینورسکی «ترکان خلج، پدران افغان های غلزی، غلجایی، غلزایی و یا غلجزایی هستند. این حقیقت را دامس ذیل واژۀ ” غلزایی” در دائرة المعارف اسلام، نوشته است. بارتولد زیر عنوان ” خلج” و هایگ هم تحت عنوان ” خلجی” در همین دائرة المعارف اسلام، آن را تائید می کنند.» ( حدود العالم…ص.325 حاشیه)
منبع: گونئی تورکوستان
درباره نویسنده
