ترکیه از کشف دهها یافته جدید در یک محوطه باستانی مهم در جنوب شرق این کشور خبر داد که دیدگاه عمیق و جدیدی درباره منطقهای ارائه میدهد که تصور میشود گذار انسان از شکار و گردآوری غذا به جوامع مستقر را بیش از ۱۱ هزار سال پیش نشان میدهد.
روی تپهای که بر دشتهای حاصلخیز آنچه گاهی «گهواره تمدن» نامیده میشود مشرف است، محوطههای «گوبکلیتپه» (ثبتشده در فهرست میراث جهانی یونسکو) و «کاراهانتپه» در نزدیکی آن، مفاهیم باستانشناسان درباره دوران ماقبل تاریخ را دگرگون کردهاند.
این سازههای باستانی، قدیمیترین معابد ساختهشده توسط انسان در دوران نوسنگی پیش از سفالگری هستند؛ دورهای که باستانشناسان و مورخان آن را با «انقلاب کشاورزی» در خاورمیانه مرتبط میدانند، جایی که انسانها شروع به اهلی کردن حیوانات، کشت گیاهان و زندگی یکجانشینی در منطقه شام و بینالنهرین کردند و نخستین محصولات کشاورزی اهلیشده دقیقاً در همین منطقه ظاهر شدند.
کشفهای بینظیر
از جمله جدیدترین کشفیات در منطقه شانلیاورفا، مجسمهای انسانی است که حالت چهره یک فرد فوتشده را نشان میدهد. باستانشناسان این کشف را در زمینه آیینهای مرگ و بیان نمادین در جوامع نوسنگی کاملاً بینظیر توصیف کردهاند.
این قطعه بخشی از حدود ۳۰ اثر باستانی بود که دیروز رونمایی شد و شامل مجسمههای انسانی و حیوانی، ظرفها، بشقابها و گردنبندها نیز میشد.
مهمت نوری ارصوی، وزیر فرهنگ و گردشگری ترکیه، به رویترز گفت: «این محوطههای باستانی به دلیل نحوه بازنویسی دانش ما درباره تاریخ دوران نوسنگی و گذار به زندگی یکجانشین، کاملاً منحصربهفرد هستند.»
وی افزود که این محوطهها که ترکیه آنها را تحت عنوان «پروژه تپههای سنگی» معرفی کرده، نشان میدهند که بشریت در آن دوران از نظر باورها، آیینها، سازمان اجتماعی و تولید فرهنگی، سطح آگاهی بسیار بالاتری نسبت به آنچه قبلاً تصور میشد، داشته است.
تنوع عظیم شواهد بهدستآمده، دانشمندان را به جوامع ماقبل تاریخ نزدیکتر میکند (رویترز)
وزیر اعلام کرد که پیشبینی میشود تعداد بازدیدکنندگان گوبکلیتپه در سال جاری به حدود ۸۰۰ هزار نفر برسد که نشاندهنده شناخت روزافزون اهمیت این مکان است.
پروژهای که وزارتخانه هدایت آن را بر عهده دارد، شامل ۱۲ محوطه از دوران نوسنگی یکجانشین در شانلیاورفا است که قدمتشان به ۹۵۰۰ سال قبل از میلاد بازمیگردد. گوبکلیتپه و کاراهانتپه قدیمیترین مکانهای شناختهشده جهان برای گردهمایی و انجام مناسک هستند.
از برجستهترین ویژگیهای این محوطهها، سازههای عظیم بیضیشکل با قطر تا ۲۸ متر است که با ستونهای آهکی Tشکلی احاطه شدهاند.
نجمی کارول، رئیس تیم کاوش، سازندگان این بناها را صنعتگران ماهری توصیف کرد و گفت: «از تغذیه گرفته تا معماری، از جهان نمادها تا اجرای آیینها، تنوع شگفتانگیز شواهدی که اینجا به دست آمده، ما را بهطور خارقالعادهای به جوامع ماقبل تاریخ نزدیک میکند.»
وی افزود که تا همین اواخر تصور میشد زندگی یکجانشین با کشاورزی و دامداری آغاز شده، اما این پروژه نشان داد که این افراد هنوز شکارچی-گردآورنده بودند، ولی به زندگی یکجانشین روی آورده بودند.
منبع: الجزیره عربی + رویترز
درباره نویسنده
